In een fractie van een milliseconde klapte ik op de straatstenen. M’n racefiets lag een paar meter verder, de steekas van het voorwiel eruit gelopen. Op naar het ziekenhuis en de volgende dag bracht ik gehavend mijn eveneens gehavende, dure racefiets naar de fietsenmaker die wel heel snel concludeerde:” Je had ‘m beter vast moeten zetten. Met een momentsleutel.” Goed advies, maar dat had hij mij bij de aflevering niet verteld. Sterker nog, hij had voor dat doel een inbussleutel meegeleverd. Maar hij ontkende. Gelukkig had ik een DAS rechtsbijstandverzekering. Die deden niets want; “hij zegt van wel, u zegt van niet, maar u heeft geen bewijs”. Daar stond ik. Lege handen en een total loss racefiets.
Dat is frustrerend! Zo’n dure racefiets aanschaffen, maar er ondanks het advies geen momentsleutel bij kopen? Een inbussleutel bijgeleverd krijgen die alleen op die steekas past. Daarbij een gebruikshandleiding van 65 pagina’s, in het Engels. Ben je dan helemaal rechteloos als je niet kunt bewijzen? Betekent dit dat je als consument overal een getuige bij moet hebben?
Ik wilde weten hoe dat juridisch in elkaar steekt, dus dook ik erin en ontdekte dat de juristen van DAS het zich er wel heel makkelijk van af hadden gemaakt, want de wet biedt wel degelijk een oplossing voor dit soort situaties.
Wie eist bewijst, maar als het voldoende aannemelijk is dat het anders kan zijn, vloeit daar een andere verdeling van de bewijslast uit voort. (Vrije, maar wel correcte en leesbaarder weergave van art. 150 Rov).
Dit betekent dat als er geen bewijs ios, maar wel voldoende aannemelijkheid, de rechter aan de gedaagde kan opleggen om het verweer met feiten te onderbouwen. Die kan dan dus niet simpel zeggen dat het niet zo is, maar moet dat echt aantonen.
De gemakzucht van DAS rechtsbijstand bleek een geluk bij een ongeluk; ik zag dat wij onderzoekers juist daarbij een waardevolle, belangrijke rol kunnen spelen. Want onderzoek naar feiten en omstandigheden om aannemelijkheid aan te tonen vraagt om onderzoeksbevoegdheden die wij wel, maar een advocaat niet heeft.
Hoe we dat precies aanvliegen kun je onder andere lezen in ons onderzoek naar de mevrouw die een koophuis bezat maar tegelijk geld verdiende met het doorverhuren van haar sociale huurwoning. Of over het onderzoek dat collega-onderzoekers hebben gedaan naar de universitair docent die maandenlang op kosten van de belastingbetaler in het buitenland verbleef voor niet bestaande projecten.